ΕΛΛΗΝ
ΙΙ
Στείρες ελιές κινούνται αγκυλωμένες.
Ανήμπορες να συστραφούν σε κότινο.
Κλαδιά αλύγιστα από την άρνηση.
Καμία κίνηση μονάχη η σκιά αγωνίζεται
γαλάζιο διασχίζοντας με το άρμα του ήλιου.
Κερδίζοντας τον εαυτό της κάθε εικοσιτετράωρο.
Καμία κίνηση --
ώσπου ο φόβος άρπαξε τον ήλιο απ’ τα μαλλιά
να πυροβολεί, άρχισε, ηλιαχτίδες. Κι όλοι κλειστήκαν
σ’ όποιο τείχος κουβαλούσανε χρησμό για χρόνια.
Υιέ του Δευκαλίωνα, άσωτοι οι γιοί σου
προσκολλήθηκαν σε ξένη χώρα.
Πολέμησέ τους δίχως φόβο. Ο Άδης
είναι
αυστηρός στο λαθρεμπόριο Βαρβάρων.
*
ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ
Ι
Κάθονται οπουδήποτε και ξαποσταίνουν
ανεπαρκείς απέναντι στο φορτίο της εποχής.
Κάθε βήμα τραυλίζει αμφιλεγόμενη επιλογή
βάρος μετακινώντας από την περισυλλογή στο άγνωστο.
Πικρό χώμα το πρώτο πέλμα φίλησε. Είναι αργά πια,
είναι αργά για το πίσω πόδι.
Δάνεια δεν δίνει η απόφαση. Παρά μόνον το βάρος
άνισα κατανεμημένο ανάμεσα σε ορμή και σε μετάνοια.
Διστακτικό πόδι παρεμβάλλοντας
λίγη ακόμη απόσταση επιβάλλοντας.
Είναι αργά,
είναι αργά πια για θάρρος. Μέλλον δεν ανακόπτεται.
Κάθε τάφος κι ένα βήμα που σωριάστηκε μπρούμυτα.
ΙΙ
Αναχώρηση δεν γνωρίσαμε. Μήτε προορισμό
λες κι έσταξε ο Θεός ανθρώπους κουρδισμένους
σε θέση βάδην πριν καν δρόμο αγγίξουμε.
Δρόμος σφηνωμένος ανάμεσα σε γκρεμό και σε βωμό.
Κι όσοι φτάνουν, δεν φέρνουν
παρά ένα μόνο παιδί, αγνώστου ταυτότητος, σκοτωμένο.
Το βήμα νοσταλγεί. Πίσω θέλει να γυρίσει
σε πέτρες λευκές, σπαρτές σαν του θεού το αίμα, να
ζητήσει
από την βροχή κάθε αποτύπωμα να διαγραφεί. Ν’
αναποδογυρίσει
ο άνθρωπος ν’ αρχίσει να περπατά και πάλι με τα
χείλη.
Μα είναι αργά,
είναι αργά πια για οτιδήποτε μισοπερπατημένο.
Παράδεισος
και Κόλαση μοιράζονται την ίδια πύλη.
*
ΕΝ
ΚΙΝΗΣΕΙ
I
Κάθε επιλογή, την κόλασή της, κουβαλά.
Σύντομος δρόμος δεν χαράχτηκε ποτέ.
Κι αν μοιάζουν κάποιοι γρηγορότεροι
είναι επειδή τους έχουν περπατήσει.
Φτάνοντας όμως σ’ ίδιο μέρος δυο φορές,
άσκοπο χαράσσουμε τριγύρω κύκλο.
Άγιοι είναι όλοι οι δρόμοι. Ο διαβάτης,
δεν πρέπει να μισεί μόνο τον ορίζοντα
μα να μπορεί να αγαπά και τ’ αδιέξοδα.
Άδειοι είναι όλοι οι δρόμοι.
Στο κενό περπατάμε, μα δεν γίνεται αλλιώς.
Ακίνητος είναι μονάχα ο θεός.
Ένας θεός
πανταχού παρών στις συνέπειες,
μα πανταχού απών στις αποφάσεις.
II
Δρόμος
δεν χαράχτηκε ποτέ.
Πάνω
σε κύκλο περπατάμε
μεγάλον
πολύ για ν’ ενθυμεί ευθεία.
Ομόκεντρες
είναι όλες οι ζωές.
Κύκλο
περπατάμε, μα δε γίνεται αλλιώς.
Ευθεία περπατά μονάχα ο θεός.
Κι
αυτή η ελευθερία του, πόσο μας στοιχειώνει.
Με
στοιχειώνεις, Θεέ μου σαδιστή.
Μ’
ορκίζεις να σ’ ακολουθώ ευθεία
μα όλο
μπροστά μου πλάθεις μια στροφή.
*
ΑΝΘΡΩΠΩΝ
ΕΡΓΑ
ΙΙ
Ό,τι ποθήσαμε, μες στον καιρό αλλάζει.
Πάθος μας, τ’ αναλλοίωτο
σε κόσμο που διαρκώς αδειάζει.
Μόνο η ιστορία κρατά κιτάπι
μ’ ένα μελάνι από τα λάθη μας και μονοκοντυλιά ο δρόμος.
Αποτυχία, είν’ οι πράξεις που παρεξηγήθηκαν.
Την έκβαση θα την κρίνει μόνο ο χρόνος.
Πέθανε. Κι ύστερα
άφθαρτος διεκδίκησε το αδιανόητο.
Αρταίνοντας ωμή την αμαρτία,
πλάσε, στη κάθε γεύση, ανυπόγραφη μυθολογία.
Βούτηξέ την απ’ τις φτέρνες στο κρασί,
άτρωτη να γενεί στην προδοσία.
Κι ύστερα, γκρέμισέ την
με βέλη ενός θεού που ξέπεσε.
Ν’ αγαπάς με πάθος, μα να θυμάσαι :
Ευρηματική η συλλογή της Χριστίνας Καραντώνη (Αμαλιάδα, 1959), το Πάθη συμφώνων, από τις ίδιες εκδόσεις (Αθήνα, 2014). Η ποιήτρια ζει στην Πάτρα και εργάζεται στη μέση εκπαίδευση. Χρησιμοποιώντας ως τίτλους ποιημάτων τα σύμφωνα του ελληνικού αλφάβητου (πρώτη ενότητα) και τα πάθη συμφώνων (δεύτερη ενότητα) στήνει ένα εγκεφαλικό, εκ πρώτης όψεως, ποιητικό παιχνίδι, στα οποία κυριαρχούν τα λογοπαίγνια, η αμφισημία κάποιων λέξεων, ενώ συνταιριάζει (συχνά με αρκετή επιτυχία) τους γραμματικούς κανόνες και τα πάθη των συμφώνων με καταστάσεις και πάθη της ζωής. Αυτό το λεκτικό παιχνίδισμα, όταν διεισδύει εις βάθος, έχει και στοχασμό και συναίσθημα. Αντιγράφω από τη σελ. 40: Τα ευφωνικά: Προσθέσαμε στο τέλος / Και κείνα τα σύμφωνα τα ευφωνικά / παρέμεινεν όμως η χασμωδία / Και η ζωή μας παραπαίει / Αναποφάσιστη ακόμα / Αν τραγικού είναι μίμησις // Ή πέρα για πέρα τραγωδία.
Από το Κατά χρόνον Ευαγγέλιο του Γιώργου Χ. Στεργιόπουλου (Αθήνα, 1985) που τυπώθηκε κι αυτό από τις Εκδόσεις των Φίλων το 2012, ξεχώρισα τη δεύτερη ενότητα, Η Βίβλος της Ερήμου, τα ποιήματα της οποίας διακρίνονται από στοχαστική διάθεση, ιδιάζουσα, συχνά αιρετική, θρησκευτικότητα, και αναφορές σε πρόσωπα και θέματα της Βίβλου. Χαρακτηριστικοί οι τίτλοι αρκετών ποιημάτων (Το Βιβλίο της Ζωής, Θυσία, Η κόλαση των αμαρτωλών, Η Απολογία του Χριστού, Το παράπονο του Λαζάρου κ.τλ.) Έννοιες όπως κόλαση, παράδεισος, ύβρις, θάνατος, ανάσταση, φαίνεται πως απασχολούν τον ποιητή, που επιχειρεί να τις εκλογικέψει, αναλύοντας δια του νου δογματικές αλήθειες και ζητήματα πίστης. Αντιγράφω, από τη σελ. 27: Με στοιχειώνεις, θεέ μου σαδιστή / Μ’ ορκίζεις να σ’ ακολουθώ ευθεία / μα όλο μπροστά μου πλάθεις μια στροφή.
Ολοκληρώνοντας με τους ποιητές των Εκδόσεων των Φίλων, οφείλω να αναφέρω και την Αθηναία ποιήτρια Ελένη Κόλλια (1968). Πρόσφατα τυπωμένη η ποιητική της συλλογή Από τα πράγματα στο όνομά τους (Γαβριηλίδης, 2014), ενώ είχε προηγηθεί και η συλλογή της Απλή μέθοδος των χρωμάτων (Ηριδανός, 2009). Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ποίησης τής Κόλλια είναι η αγωνία της να εκφράσει και να ψηλαφήσει τον ενδιάμεσο χώρο ανάμεσα στις λέξεις και τη σιωπή, να οδηγηθεί εντέλει από τα πράγματα στο όνομά τους, όπως εύγλωττα υποδηλώνει και ο τίτλος της συλλογής της. Ανιχνεύοντας αυτό το σκοτεινό και παράξενο ενδιάμεσο, ανακαλύπτει εντέλει την ουσία της ίδιας της ποίησης αλλά και των βαθύτερων νοημάτων της ζωής. Γράφει στη σελ. 35: ΜΕΛΑΣ ΑΡΤΟΣ: Μάρτυς μου η Σελήνη, / πόσες νύχτες τον ήχο νήστεψα στην ερημιά / ζυμώνοντας τον άρτο της σιωπής / για μια μπουκιά φωνής.
Με ιδιάζουσα στίξη, έντονη στοχαστική-φιλοσοφική διάθεση και ακροβατώντας μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας, ο ποιητής και εκδότης του περιοδικού Κουκούτσι, Βασίλης Ζηλάκος, τύπωσε το δεύτερο ποιητικό του βιβλίο με τον τίτλο Ξύλο ξανθό π’ αφράτεψε στο στόμα (αποσπάσματα από τις γραφές ενός εξόριστου) (εκδ. Οδός Πανός, 2012). Ποιήματα εσωτερικά, κρυπτικά, με τον άνθρωπο πάντα στο επίκεντρό τους, τον άνθρωπο και τις κρυφές αλήθειες της ζωής στο διάβα του χρόνου, που αποκαλύπτονται μόνο σε μυημένους. Ποιήματα σαν μυστικές προσευχές ή σαν γράμματα μέσα σε μποτίλιες, αφημένα στη θάλασσα για να φτάσουν κάποτε σε απόμακρη ακτή και να διαβαστούν από τον μελλοντικό άνθρωπο. Αντιγράφω από τη σελ. 61: ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ: Ένας νεκρός χτύπησε την πόρτα / μα του είπα να περιμένει · / με προσήλωση την ώρα εκείνη / το άσπρο έβαφα σκήνωμά του / Έτσι τη σπάνια σκέφτηκα λύπη: / του φεγγαριού να βλέπεις τη βούρτσα / και τη μπογιά, ενώ το σώμα / ακόμα χαίρεται το απόγευμα στη γη.
Ο Αύγουστος Κορτώ (Θεσσαλονίκη, 1979) δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Προικισμένος πεζογράφος, του λείπει ωστόσο η αίσθηση της οικονομίας (συγγραφικής και εκδοτικής) –όπως εύστοχα επεσήμανε και η κριτικός Ελισάβετ Κοτζιά, σε πρόσφατο σχόλιό της στην εφημερίδα Καθημερινή– αφού τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια τύπωσε δεκαεννιά βιβλία. Παρακάμπτοντας το πεζογραφικό του έργο που, αν και ερεθιστικό και ενδιαφέρον, είναι άνισο, θα σταθώ στο βιβλίο ποίησης που τύπωσε το 2012, από την Οδό Πανός, και έχει ως τίτλο Ο ταξιτζής των ουρανών. Ο Κ. δείχνει πως όταν πυκνώνουν η ευρηματικότητά και οι σπινθηροβόλες επινοήσεις του, το αποτέλεσμα είναι ικανοποιητικό. Ποιήματα στρωτά, καλογραμμένα, για την αγάπη, το ζώο που κρύβουμε μέσα μας, τους πεθαμένους που μας στοιχειώνουν, τη μοναξιά, τους ταξιτζήδες που μετοίκησαν στους ουρανούς. Το ομότιτλο της συλλογής ποίημά του, στη γραφή και τη θεματολογία του, έχει κάτι από τον απόηχο των ποιημάτων Οικοδόμοι και Ο μοτοσικλετιστής τής γνωστής θεσσαλονικιάς ποιήτριας Μαρίας Κέντρου-Αγαθοπούλου. Δείγμα γραφής: σελ. 20: … / ένα ένα τ’ αγγίζω όλα τα πράγματα / γιατί καμιά φορά ξεχνάμε / πως και το πλάσμα το βουβό διψά για χάδι.
